Circular Reality Scan

Nederlanders, zowel burgers als bedrijven, vinden recycling belangrijk, maar een minderheid handelt daar consequent naar en ook bij de aankoop beslissingen loopt het mis.

Recycling leeft sterk in het Nederlands bewustzijn. Zowel consumenten als organisaties vinden het (heel) belangrijk en zeggen dat ze hun verantwoordelijkheid nemen. Alleen: wanneer we kijken naar wat er écht gebeurt, ontstaat een duidelijk beeld van een land dat in woorden veel verder staat dan in daden.

Wat de data onthult: een spiegel voor Nederland:

• Bijna iedereen vindt recyclage belangrijk, maar dat is vooral intentie:
  - 90% van de consumenten vindt het (zeer) belangrijk om correct te sorteren.
  - 80% van de bedrijven noemt recycling belangrijk.


• De ambitie is er, breed gedragen en sterk verankerd maar slechts een minderheid sorteert echt consequent:
  Consumenten: slechts 15% sorteert altijd correct.
  - Bedrijven: slechts 17% geeft aan altijd correct te sorteren.
  - Nederlanders geloven dat ze beter presteren dan de realiteit aantoont. De kloof zit dus in het consequent gedrag.


• Aankoopgedrag versterkt de kloof:
  - Slechts 10% van de consumenten checkt (bijna) altijd of producten gerecyclede materialen bevatten.
  - Bij bedrijven houdt maar 35% bij aankopen veel rekening met gerecyclede materialen. Slechts 31% beschikt over een formeel circulair aankoopbeleid.
    Duurzaamheidsintenties werken amper door in aankoopbeslissingen.


• En de kennis om beter te handelen ontbreekt vaak:
  - 86% van de Nederlanders weet niet hoeveel afval écht wordt gerecycled.
  - 26% van de bedrijven heeft nog nooit gehoord van CSRD‑verplichtingen.
  Zonder kennis is er geen ruimte voor groei. Zowel gezinnen als bedrijven missen inzicht in hun reële impact.


• Laag vertrouwen in recyclingclaims:
  - 1 op 5 consumenten vertrouwt recyclageclaims (bijna) nooit.
  - 82% van de Nederlandse bedrijven heeft grotendeels of volledig vertrouwen in recyclinglabels.
  Onvoldoende vertrouwen remt bewust aankoopgedrag, bij consumenten en bij aankoopteams.

Samengevat: de Nederlandse recyclingparadox is breed en systemisch: we geloven in recycling, maar handelen er te weinig naar.

Hoewel Gen Z een groen imago heeft, toont de Circular Reality Scan ze op sommige vlakken opvallend scoren.

Wat de data onthult?

• Ouderen (55-70 j) vinden recycling duidelijk meer héél belangrijk dan jongeren (18-24j): 51% vs 29%


• Jongvolwassen consumenten hechten minder belang aan gerecyclede materialen:
  - 18–24 jaar: 59% vindt gerecyclede materialen belangrijk, tegenover 55–70 jaar: 74%.


• Jongeren sorteren minder consequent:
  - 13% van de jongeren sorteert “altijd correct” vs. 23% van 55–70‑jarigen.

Jongeren willen wel, maar missen routines, context en kennis.

Kleine bedrijven willen wel, maar missen capaciteit, kennis en mandaat.

Grote bedrijven hebben rapportageplicht en middelen. Het MKB moet dezelfde richting uit, maar staat nog aan de start.

Wat de data onthult?

• Duurzaamheidsverantwoordelijkheid ontbreekt bij de meeste bedrijven:
  - 64% van alle Nederlandse bedrijven heeft niemand die verantwoordelijk is voor duurzaamheid.
  - Bij kleine bedrijven (10–49 FTE) loopt dat op tot 68%.
  - Grote bedrijven (+250) hebben vaker wel een verantwoordelijke (67%)


• Dataverzameling en monitoring van milieu-impact blijft beperkt:
  - 32% van alle Nederlandse bedrijven verzamelt “tamelijk tot zeer veel” milieudata.
  - Bij kleine bedrijven slechts 26%. Grote bedrijven (+250 werknemers) scoren hier veel beter (60%).


• De top 3 structurele barrières die genoemd worden om niet meer/beter te recyclen:
  - Extra kosten/Geen budget: 16%
  - We doen al het maximum: 10%
  - Te weinig ruimte/logistiek: 9%

Het MKB wil wel, maar mist middelen, kennis en mandaat om circulariteit te verankeren.

Recycling evolueert pas van intentie naar actie als regels duidelijk zijn. Dat geldt voor burgers en bedrijven. 

• Bedrijven sorteren vooral omdat het moet:
  - 92% sorteert afval


• Consumenten steunen beleidsmaatregelen die gedrag sturen:
  - 62% wil (meer) statiegeld op verpakkingen.


• Grote bedrijven lopen duidelijk vooruit:
  -Door wetgeving & rapportageplicht hebben ze vaker: een duurzaamheidsverantwoordelijke, CO₂‑monitoring en formele aankoopcriteria.

Heldere, controleerbare regels stimuleren circulair gedrag bij consumenten én bedrijven.

Zowel consumenten als bedrijven missen cruciale kennis, wat directe impact heeft op gedrag en aankoopbeslissingen.

• Consumenten weten niet wat er écht gebeurt met afval:
  - 86% weet niet hoeveel afval gerecycled wordt.
  - 53% denkt dat een groot deel van ons afval naar het buitenland gaat en op stortplaatsen belandt.


• Bedrijven missen kennis over circulariteit en CSRD:
  - 26% heeft nog nooit van CSRD gehoord.
  - 68% verzamelt impactdata slechts “niet” of “in beperkte mate”.


• Onzekerheid leidt tot wantrouwen in labels en remt gedrag:
  - 22% van de consumenten vertrouwt labels (bijna) nooit.
  - 18% van bedrijven heeft weinig tot geen vertrouwen.

Zonder duidelijke info en transparantie blijven duurzame keuzes hypothetisch, zowel thuis als bij bedrijven.